Іздеу 
Жаңа Конституция: қоғам мен мемлекеттің өзара әрекеттесу моделінің өзгеруі
Жібек Наурыз
ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ Өңірлермен жұмыс жөніндегі бөлім басшысы Әмина Үрпекова Жаңа Конституция жобасының басты ерекшеліктері туралы пікірін білдірді, деп хабарлайды Elordainfo.kz ҚР Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтының баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
«Соңғы алты айда елде алдымен парламенттік реформаны, содан кейін конституциялық реформаны талқылау бойынша белсенді жұмыс жүргізілді, нәтижесінде елдің жаңа Конституциясы әзірленді. Ата заңды қабылдау мәселесі биыл наурызда жалпыұлттық референдумда шешіледі.
Жаңа Конституция жобасының басты ерекшеліктерінің бірі – оның адамға бағдарланғандығы, өзгерістердің кең ауқымы, елдің ұлттық, тарихи және идеологиялық даму ерекшеліктерін ескеруімен қатар, мемлекет пен азаматтық қоғам арасындағы өзара әрекеттесу моделін трансформациялау.
Жаңа Конституция қоғамдық бірлестіктердің заң алдында тең екенін және мемлекеттік органдар мен ҮЕҰ бір-бірінің ісіне заңсыз араласа алмайтынын бекітеді. Бұл тәсіл азаматтық қоғамды қоғамдық-саяси процестердің тәуелсіз субъектісі ретінде мойындайтын жаңа өзара әрекеттесу рамкасын қалыптастырады. ҮЕҰ мен азаматтық белсенділер үшін бұл олардың қызметінің автономиясының Ата заң деңгейінде бекітілуін білдіреді», - деді ол.
Оның айтуынша, жаңа өзара әрекеттесу архитектурасының маңызды элементі – Халық Кеңесін құру, ол халық мүдделерін білдіретін жоғарғы консультативтік орган ретінде қызмет атқарады.
«Бұрынғы тәжірибеден айырмашылығы, азаматтық қоғам өкілдері мен эксперттік топтар негізінен мемлекет бастамасымен енгізілген заң жобаларын талқылауға тартылатын болса, жаңа модель жоғары деңгейде қатысуды қамтамасыз етеді.Халық кеңесіне заң шығару бастамасын көтеру құқығы беріледі. Бұл қоғамдық пікірдің тек дайын шешімдерге реакция болып қалмауы, сонымен қатар тәуелсіз заң жобаларының қайнар көзі болуын білдіреді. Осылайша, азаматтық қоғам консультативтік рөлден нормотворчество процесіне серіктес ретінде өтеді», - деді спикер.
Спикер шетелдік көздерден қаржы алатын коммерциялық емес ұйымдардың қаржыландырылуының ашықтығы мәселесіне ерекше тоқталды.
«Алғаш қарағанда бұл норма шектеуші ретінде көрінуі мүмкін. Алайда оның логикасы халықаралық ынтымақтастыққа тыйым салуда емес, ашықтық пен сенімділікті қамтамасыз етуде жатыр. Мұндай ашықтық ҰЕҰ айналасындағы күдік пен саясиланудың деңгейін төмендетеді, ұйымдарды жасырын ықпал айыптарынан қорғайды және олардың қызметіне қоғам сенімін нығайтады.
Сонымен қатар, алаяқтық схемалар, жалған қайырымдылық жобалары мен фиктивтік қоғамдық құрылымдардың саны өсіп келе жатқан жағдайда қаржылық ағындардың ашықтығы азаматтарды қорғаудың бір элементі болып табылады.
Маңыздысы, ашықтық тек халықаралық көздерге ғана емес, мемлекеттік қолдау механизмдеріне де таралады. Мемлекеттік гранттар мен қоғамдық жобаларды қаржыландыру туралы ақпарат қолжетімді және тексеруге болады.
Жалпы алғанда, жаңа конституциялық нормалар мемлекет пен азаматтық қоғамның қоғамдық саясат қалыптастыруда қарсылас емес, серіктес ретінде әрекет ететін моделін қалыптастырады», - деп пікірін білдірді Әмина Үрпекова.
