Жанар Төлендинова Қазақстан Халық Кеңесінің негізгі миссиясын атады

ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ Медиажобалар бөлімінің басшысы Жанар Төлендинованың айтуынша, Қазақстан Халық Кеңесінің басты мақсаты – азаматтардың қоғамдық бастамаларын жинақтап, оларды нақты заңнамалық өзгерістер мен мемлекеттік шешімдерге айналдыру, деп хабарлайды Elordainfo.kz.

1 шілдеде Қазақстанда жалпыхалықтық референдумда қабылданған жаңа Конституция күшіне енді. Осылайша конституциялық реформаның өтпелі кезеңі аяқталып, елдің саяси жүйесін дамытудың жаңа кезеңі басталды. Осы кезең аясында жаңа мемлекеттік және қоғамдық институттар толыққанды жұмыс істей бастайды.

2 шілдеде Мемлекет басшысы «Қазақстан Халық Кеңесінің кейбір мәселелері туралы» Жарлыққа қол қойды. Бұл құжат жаңа конституциялық архитектураның негізгі институттарының бірі – Қазақстан Халық Кеңесінің жұмысына іс жүзінде бастау берді. Жарлық Кеңес қызметінің ұйымдастырушылық негіздерін айқындайды және жаңа институтты заңнамалық тұрғыдан рәсімдеу кезеңінен оның практикалық қызметіне көшуін білдіреді.

Қазақстан Халық Кеңесінің құрылуы конституциялық реформаның және мемлекет пен қоғамның өзара іс-қимылының жаңа моделіне көшудің логикалық жалғасы болды. Бұрын қоғамдық қатысу негізінен консультативтік тетіктермен шектелсе, бүгінде ол конституциялық деңгейде институционалдық тұрғыдан бекітілді.

Қазақстан Халық Кеңесінің негізгі міндеті – мемлекеттік саясат пен заңнаманы қалыптастыру барысында қоғам мүдделерінің тұрақты өкілдігін қамтамасыз ету. Конституциялық заң оны Қазақстан Республикасы халқының мүдделерін білдіретін жоғары конституциялық консультативтік орган ретінде айқындайды. Сонымен қатар оның рөлі дәстүрлі консультативтік алаң шеңберінен едәуір кең. Қазақстан Халық Кеңесі тек қана қоғамдық дамудың аса маңызды мәселелерін қарастырып қана қоймайды, сонымен бірге заң шығару бастамасы құқығына ие, заң жобаларын Құрылтайға енгізе алады, сондай-ақ республикалық референдум өткізуді бастама ете алады.

Осы арқылы жаңа институт бұрын болған көптеген қоғамдық алаңдардан түбегейлі ерекшеленеді. Қоғамдық кеңестер, сараптамалық клубтар және консультативтік органдар ұсынымдар әзірлеуде маңызды рөл атқарғанымен, заң шығару процесіне ықпал етудің өз конституциялық тетіктеріне ие болмады. Енді қоғамдық диалог мемлекеттік шешімдер қабылдау жүйесімен тікелей институционалдық байланысқа ие болып отыр.

Қазақстан Халық Кеңесінің тағы бір маңызды ерекшелігі – оның кең ауқымды қоғамдық өкілдігі. Оның құрамына қоғамдық бірлестіктердің, этномәдени ұйымдардың, өңірлердің және азаматтық қоғамның өзге де институттарының өкілдері кіреді. Бұл әртүрлі әлеуметтік топтардың мүдделерін ескеруді қамтамасыз етеді, ал қоғамдық диалог жекелеген іс-шаралар жиынтығы емес, тұрақты жұмыс істейтін тетікке айналады.

Бұл ретте азаматтардың қатысуының жаңа моделі Кеңестің өз қызметімен ғана шектелмейді. Соңғы жылдары Қазақстанда қоғамдық қатысудың кең ауқымды инфрақұрылымы қалыптасты. Электрондық өтініштер, электрондық петициялар, кері байланыс берудің цифрлық платформалары, азаматтар мен мемлекет арасындағы өзара іс-қимылдың заманауи сервистері әрбір адамның қоғамдық маңызы бар мәселелерді шешуге ықпал ету мүмкіндігін айтарлықтай кеңейтті.

Сондықтан тұрғындардың идеялары мен ұсыныстары Қазақстан Халық Кеңесінің күн тәртібіне азаматтық қоғам институттарының өкілдері, қоғамдық кеңестер, этномәдени бірлестіктер арқылы, сондай-ақ қоғамның ең өзекті бастамаларын анықтауға мүмкіндік беретін цифрлық кері байланыс тетіктері арқылы енгізіле алады. Конституциялық заңның өзі Кеңес қызметін тек пленарлық отырыстар форматымен ғана шектемей, сонымен қатар түсетін ұсыныстарды жүйелі түрде қарастыруды қамтамасыз ететін тұрақты жұмыс істейтін органдар арқылы жүзеге асыруды көздейді.

Қазақстан Халық Кеңесін жаңа конституциялық архитектураның маңызды институттарының бірі ретінде қарастыруға болады. Оның негізгі миссиясы тек қоғамдық диалогты ұйымдастырумен шектелмей, сонымен қатар қоғамдық бастамаларды нақты заңнамалық және мемлекеттік шешімдерге айналдыруға мүмкіндік беретін тұрақты тетікті қалыптастыру болып табылады. Дәл осы тұста Қазақстандағы қоғамдық қатысудың сапалық жаңа кезеңі көрініс табады.