Бибігүл Өмірбаева: Конституциялық реформалар денсаулық сақтау жүйесін жаңа модельге көшіреді

ҚР Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты Жаһандық экономика және тұрақты даму бөлімінің басшысы Бибігүл Өмірбаева денсаулық сақтаудың конституциялық моделіндегі жаңа бағдарлар туралы пікір білдірді, деп хабарлайды Elordainfo.kz.

«Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының жобасында азаматтардың денсаулықты қорғау және медициналық көмекке кепілдік берілген құқығы мемлекеттің әлеуметтік міндеттемелерін әлсіретпей сақталады және қайта расталады. Медициналық көмек жеке тұлғалар үшін өтініш берген кезде тегін болып қалады, бұл әмбебап денсаулық сақтауды қамтудың халықаралық тәжірибесіне сәйкес келеді. Мемлекет өз кезегінде медициналық көмектің барлық азаматтар үшін табысына, әлеуметтік мәртебесіне немесе тұрғылықты жеріне қарамастан қолжетімді және жоғары сапалы болуын қамтамасыз ету үшін денсаулық сақтау жүйесін құрады», – деді Бибігүл Өмірбаева.

Сарапшының айтуынша, адамға бағытталған қағидаттың конституциялық бекітілуі мемлекеттің азаматтардың құқықтары мен әлеуметтік қызметтер сапасының кепілі ретіндегі рөлін күшейтеді.

«Бұл мемлекеттік басқарудың жетілген моделіне көшуді білдіреді, онда басымдық жеке тұлғалардың нақты қажеттіліктеріне, олардың қауіпсіздігіне, өмір сүру сапасына және денсаулық сақтау нәтижелеріне беріледі. Қазір жеке тұлғалар мен олардың денсаулығы жүйенің басты назарында, ал басымдық ведомстволық процестер мен формальды көрсеткіштерге емес, пациенттердің қауіпсіздігі, күтім сапасы және нақты клиникалық нәтижелерге бағытталады», – деп атап өтті ол.

Оның пікірінше, кәсіби және халықаралық тәжірибеде бұл логика құндылыққа негізделген (value-based) және адамға бағытталған денсаулық сақтау тәсілдерінің таралуымен сәйкес келеді.

«Жүйенің тиімділігі көрсетілетін қызметтердің көлемімен емес, ресурстарды ұтымды пайдалану арқылы пациент үшін қол жеткізілген нәтижелермен бағаланады. ЭЫДҰ, Еуропалық Одақ, АҚШ және Канаданың көптеген елдері клиникалық нәтижелерді, пациенттердің өмір сүру сапасын және пациенттердің тәжірибесін өлшеуге, сондай-ақ қызмет көрсету көлемі үшін төлем жасаудан нәтижелер мен жеке тұлға үшін құндылық үшін төлем жасауға көшуге бағытталған модельдерді енгізуде. Халықаралық тәжірибе мұндай модельдер медициналық көмектің сапасын, пациенттердің қанағаттанушылығын және денсаулық сақтау жүйесінің тұрақтылығын бір уақытта жақсарта алатынын көрсетеді», – деді спикер.

Сонымен қатар ол адамға бағытталған қағидат медицина қызметкерлері үшін де маңызды екенін айтты.

«Жүйенің тұрақтылығы адами ресурстардың әлеуетіне, жұмыс жағдайларына, кәсіби даму мүмкіндіктеріне және күйіп кетудің алдын алуға тікелей байланысты. Қызметкерлердің шешім қабылдауға қатысуы және қолдаушы ұйымдастырушылық мәдениет – заманауи денсаулық сақтау жүйесінің ажырамас бөлігі. “Медицина қызметкерлерін қорғауды күшейту туралы” Заңның қабылдануы дәрігерлердің ерекше әлеуметтік рөлін институционалдық тұрғыдан мойындаудың маңызды қадамы болды», – деді Бибігүл Өмірбаева.

Сондай-ақ сарапшы цифрлық трансформацияның рөліне тоқталды.

«Заманауи медициналық ақпараттық жүйелер мен жасанды интеллект негізіндегі шешімдер тек есепке алу және есеп беру құралдары ғана емес, сонымен қатар клиникалық және ұйымдастырушылық процестерді басқару, пациенттердің жүру жолдарын қолдау және дәрігерлерге түсетін әкімшілік ауыртпалықты азайту инфрақұрылымына айналуда. Бірыңғай мемлекеттік медициналық ақпараттық жүйені әзірлеу стратегиялық тұрғыдан маңызды», – деді ол.

Осылайша, сарапшының пікірінше, күшті мемлекеттік кепілдіктерді сақтау және адамға бағытталған қағидатты конституциялық тұрғыдан бекіту Қазақстанда пациенттердің құндылығына, сапасына, қауіпсіздігіне, қолжетімділігіне және ұзақ мерзімді тұрақтылыққа бағытталған заманауи денсаулық сақтау модельдерін дамытудың нормативтік негізін құрайды.