Қазақстанда Абай күні аталып өтіп жатыр: Ұлы ойшылдың туғанына 181 жыл толды

Фото: Астана қаласы әкімдігі

10 тамызда Қазақстанда Абай күні аталып өтеді. Биыл қазақтың ұлы ақыны, ағартушысы, философы, композиторы және қоғам ойшылы Абай Құнанбайұлының туғанына 181 жыл толды. Оның шығармашылығы қазақ жазба әдебиетімен ұлттық мәдениеттің маңызды негіздерінің біріне айналды, деп хабарлайды Elordainfo.kz.

Абай 1845 жылы 10 тамызда Семей өңірінде би, аға сұлтан Құнанбай Өскенбайұлының отбасында дүниеге келген. Болашақ ақын алғашқы білімін үйде алып, кейін Семейдегі Ахмет-Риза медресесінде оқыды. Сонымен қатар орыс мектебіне де барып жүрді. Абай араб және парсы тілдерін меңгеріп, шығыстың бай мұрасымен танысты. Науаи, Фирдоуси, Низами, Сағди, Жәми және Хафиз шығармаларын оқыды.

Қаладағы оқуын аяқтамай, әкесінің қалауымен Абай далаға оралып, біртіндеп қоғамдық және әкімшілік істерге араласа бастады. Даулы мәселелерді шешуге қатысып, дала халқының әдет-ғұрып құқығымен басқару дәстүрлерін танып-білді, шешендік қабілетін шыңдады. Сол кездің өзінде оның дербес ойлайтыны және әділдікке ұмтылысы байқалды. Көптеген мәселеде Абайдың көзқарасы әкесімен рубасыларының ұстанымымен сәйкес келе бермейтін.

Алайда Абай өмірінің басты мұраты әдебиет, ағартушылық және халқының болашағы туралы толғаныс болды. Өлеңдерімен әйгілі қарасөздерінде ол біліммен еңбектің қадірі, адамның адамгершілі кжауапкершілігі, әділдік, ел бірлігі және үнемі ізденіп, ой-өрісті дамыту қажеттігі туралы жазды.

Абай мұрасында мәдениеттер үндестігі де ерекше орын алады. Оның аудармалары арқылы қазақ оқырманы Александр Пушкин, Михаил Лермонтов, Иван Крылов және басқада қаламгерлердің шығармаларымен танысты. Қазақ даласының дәстүрін, Шығыс әдебиетімен орыс және Еуропа мәдениетін сабақтастыра отырып, Абай ұлттық әдебиеттің таным көкжиегін едәуір кеңейтті.

Абай музыка мәдениетінде де өшпес із қалдырды. Оның әндері ұлттық мұраның бір бөлігіне айналды. Ақынның өлеңдері әлі күнге дейін сахнада орындалып, мектептермен жоғары оқу орындарында оқытылады, шет тілдеріне аударылып, Қазақстаннан тыс жерлердеде жарық көріп келеді.

Бүгінде Абай мұрасы тек өз дәуірінің ескерткіші ретінде қабылданбайды. Оныңбілім, еңбек, адамдыққадір-қасиет, жауапкершілікпен қоғамның дамуы туралы ойлары арада бір ғасырдан астам уақыт өтсе де өзектілігін жоғалтқан жоқ.

Абайдың есімімен көшелер, мектептер, кітапханалар, театрлар, университеттер және басқа да мекемелер аталады. 1995 жылы ақынның туғанына 150 жыл толуы ЮНЕСКО аясында аталып өтті. Бұл оның мұрасының халықаралық деңгейде мойындалғанын көрсетті.

Абай күні – қоғамды үнемі алға ұмтылуға, білім іздеуге, өзіне және айналасындағы дүниеге сын көзбен қарауға шақырған тұлғаны еске алатын күн. Сондықтан Абай шығармашылығы қазіргі Қазақстанның мәдени және зияткерлік өмірінің маңызды бөлігі болып қала береді.

Дәстүр бойынша елордада, басқа қалаларда және Абайдың туған жерінде мерекелік әрі тақырыптық іс-шаралар өтеді.